Trẻ nói dối có lẽ là vấn đề mà rất nhiều cha mẹ đang đau đầu khi nuôi con. Cha mẹ sẽ cực kỳ buồn lòng khi phát hiện con mình không thành thật. Nhiều cha mẹ đã tỏ thái độ bực dọc, quát mắng, thậm chí là đánh đập, nghiêm cấm trẻ có hành vi đó trong lần tiếp theo. Tuy nhiên, họ chưa từng quan tâm tới việc đâu là nguyên nhân gốc rễ của vấn đề.
Các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng, trẻ em đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi chưa thực sự có thể phân biệt được đâu là thực tế và đâu là tưởng tượng. Điều đó có nghĩa là đứa trẻ 1 hoặc 2 tuổi không thể hiểu được khái niệm nói dối và nói sự thật. Vì vậy đôi lần trẻ nói dối chỉ là sự phóng đại trí tưởng tượng của mình mà thôi.
Tuy nhiên, với các bé có cách nói dối để nhằm không chịu trách nhiệm là điều mà không nên có ở bất kỳ lứa tuổi nào. Nếu lỡ thấy con có tình trạng này thì cha mẹ nên có kế hoạch phù hợp.
Dưới đây Cha Mẹ Tích Cực sẽ giải đáp và gợi ý cho ban đọc một vài cách dạy trẻ hay nói dối hiệu quả. Bạn hãy theo dõi và thử áp dụng nhé!
1. Trẻ hay nói dối trong giai đoạn nào?
Việc trẻ nói dối thường bắt đầu xuất hiện từ giai đoạn phát triển ngôn ngữ, và có thể diễn ra ở mức độ khác nhau tùy thuộc vào từng độ tuổi.
Dưới đây là một số giai đoạn và thông tin liên quan:
- Giai đoạn trước 2 tuổi: Trẻ thường chưa hiểu rõ khái niệm về nói thật và nói dối. Trẻ có thể tạo ra những câu chuyện không có thật hoặc tưởng tượng nhưng cũng không có ý định nói dối bố mẹ.
- Giai đoạn 2-3 tuổi: Trẻ bắt đầu hiểu được sự khác biệt giữa nói thật và nói dối, nhưng con có thể thử nói dối để xem cách người lớn phản ứng.
- Giai đoạn 3 – 7 tuổi, tần suất nói dối của trẻ có thể nhiều hơn với sự thay đổi biểu cảm khuôn mặt, giọng nói sao cho giống sự thật mà con đang nói đến. Nếu như bố mẹ yêu cầu giải thích, trẻ có thể sẽ nhận lỗi là mình đang nói dối.
- Từ 8 tuổi trở lên: Trẻ càng lớn sẽ càng phát triển khả năng hiểu biết và lý luận. Nói dối có thể trở nên phức tạp hơn, điêu luyện hơn nhằm những mục đích khác nhau như:bảo vệ bản thân, duy trì mối quan hệ xã hội, hoặc đạt được lợi ích cá nhân.
Nếu ngay từ bé, trẻ được bố mẹ dạy không được nói dối, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thật, chân thành thì con sẽ khắc phục được tình trạng này.
2. Tại sao trẻ lại nói dối
Trẻ nói dối có thể vì 7 lý do bất ngờ này:
- Con tự tưởng tượng ra điều gì mới mẻ: Nhiều khi trẻ chưa phân biệt được thực tế và tưởng tượng. Dựa vào những bộ phim đã xem, những chuyện đã gặp, con hoàn toàn có thể đưa ra những lời nói không đúng sự thật ngoài đời. Chẳng hạn như “hôm nay đã có ai đó đến lấy trộm hộp bút của con”, “ai đó đã vứt món đồ chơi yêu quý của con đi mất và con chẳng thể tìm thấy”…
- Trẻ dễ quên những điều vừa xảy ra: Có một sự thật là trẻ đôi khi không nhớ bản thân vừa làm chuyện gì trước đó. Thế nên khi bị tra khảo, con một mực giải thích bản thân không hề làm. Điều này có thể xuất phát từ nguyên nhân trẻ không nhớ chứ không phải con có ý nói dối hòng thoát tội.
- Trẻ sợ bị bố mẹ mắng, đánh đòn: Đây là nguyên nhân cực kỳ phổ biến dẫn đến tình trạng trẻ nói dối. Mỗi lần làm sai, con phải chịu hình phạt, lời khiển trách nặng nề từ bố mẹ khiến trẻ luôn sống trong sợ hãi. Con sợ nếu ba mẹ biết sự thật sẽ quát mắng, thậm chí là đánh đập. Điều này đã làm trẻ cố tình nói dối.
- Trẻ sợ cha mẹ thất vọng: Đứa trẻ nào cũng mong làm cha mẹ vui, thế nên nếu biết chuyện gì đó về mình khiến ba mẹ thất vọng, trẻ sẽ có xu hướng lảng tránh. Nếu phản ứng của bạn đối với sự thật bớt u ám đi thì con cũng sẽ bớt lo ngại tổn thương bạn vì nói thật.
- Trẻ nghĩ cho người khác: Đó là biểu hiện của một em bé hiểu chuyện. Ví dụ khi con đang rất muốn đi chơi nhưng thấy mẹ mệt, bé sẽ nói dối rằng con không cần đi chơi, chỉ ở nhà cũng được. Hoặc khi sang nhà hàng xóm thấy có đồ ăn, trẻ sẽ nói rằng nhà con đã ăn cơm, con cũng no rồi. Thực chất, em bé đang đói nhưng muốn giữ lịch sự, đợi về ăn cơm cùng cha mẹ. Đây là một biểu hiện đáng khen.
- Vì con không muốn thua thiệt: Trẻ nhỏ có tính hiếu thắng nên đôi khi trẻ làm điều mà bé biết nó không hề đúng. Việc nói dối và bịa ra câu chuyện nào đó chỉ để đảm bảo rằng con không bị thua thiệt. Nếu sự việc đi quá xa hoặc những lời nói dối gây ra hậu quả xấu, cha mẹ cần phải chấn chỉnh con.
- Trẻ bắt chước người lớn: Con cái chính là bản sao của cha mẹ. Nếu phát hiện ra cha mẹ mình đôi lần nói dối mà không có vấn đề gì, trẻ sẽ nhanh chóng bắt chước. Hoặc nếu một vài lần nói dối trước đó thành công, trẻ sẽ có xu hướng tiếp tục.
3. Giải pháp cho cha mẹ khi con thường xuyên nói dối
Thực tế thì tùy vào hoàn cảnh mà cha mẹ nên có cách ứng xử phù hợp chứ không phải con nói dối là một điều kinh khủng và luôn trì triết hoặc thậm chí là đòn roi con.
Cách giáo dục này có thể đúng trong một số trường hợp để con nhớ lâu, tuy nhiên đa phần giải pháp dùng đòn roi là biện pháp cuối cùng:
- Cố gắng không đẩy trẻ vào cuộc chiến bắt ép trẻ nói sự thật.
- Dạy trẻ tại sao không nên nói dối, ví dụ: “Khi mọi người nói thật sẽ giúp chúng ta tin tưởng họ”. Hãy để trẻ hiểu sẽ an toàn nếu trẻ nói thật – bạn sẽ không tức giận nếu một sai sót gì đó xảy ra. Bạn biết rằng trẻ vẫn đang học hỏi để làm mọi thứ.
- Đối với trẻ lớn hơn, dạy trẻ sự khác nhau giữa sự thật và điều hoang tưởng, ví dụ: “Đây là một câu chuyện hay” hoặc “mẹ có thể thấy con sáng tạo câu chuyện đó rất dễ thương, có thể chúng ta sẽ viết lại để lưu giữ nhé”
- Nếu bạn nghĩ trẻ sợ hãi vì những hình phạt, nói về những cách mà bạn sẽ xử lý những sai lầm để trẻ không sợ hãi và trở nên tin tưởng.
- Cố gắng không buộc tội những lỗi lầm của trẻ. Hãy nói: “Mẹ thấy sữa bị đổ ra rồi, con hãy lau dọn đi nhé“ hoặc “Con có thể lau dọn không? , thay vì “Con làm đổ sữa đúng không?”
- Cho trẻ thấy bạn hiểu rằng một số lời nói dối là mong ước của trẻ, ví dụ: nếu trẻ nói rằng bố đã gọi điện thoại rất nhiều và bạn biết đó không phải là sự thật, bạn có thể nói “con đang mong bố ở đây hằng ngày với con đúng không nào”
- Đối với trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, hãy để cho trẻ có sự riêng tư cá nhân. Hỏi những gì bạn cần phải biết để bảo vệ trẻ, nhưng đừng tò mò quá nhiều. Thông thường trẻ sẽ nói với bạn vào thời điểm cần thiết và khi trẻ cảm thấy bạn sẽ lắng nghe mà không phán xét.
- Tự bản thân nói thật. Đừng thất hứa bởi vì điều đó đối với một đứa trẻ dường như là nói dối. Nếu bạn không thể làm được những gì bạn đã hứa, hãy đưa ra lý do hợp lý.
- Nếu trẻ vẫn tiếp tục nói dối với bất kỳ lý do nào hoặc không thể chấp nhận sự thật khi điều đó đã được chỉ ra cho trẻ một cách rõ ràng, bạn có thể cần đến sự giúp đỡ của chuyên gia tư vấn.
Trên đây là thông tin về chủ đề trẻ nói dối và các hành động mà cha mẹ có thể áp dụng để giúp con trở lên tốt hơn. Hy vọng qua nội dung này bạn sẽ cùng con trưởng thành hơn.
Đăng ký ngay trải nghiệm chương trình 3 buổi miễn phí của chúng tôi về dẫn dắt và đồng hành cùng con: https://sukien.minhtrithanh.com/
Thông tin liên hệ:
📌 Công ty Cổ phần Học viện Minh Trí Thành
🌐 Website: https://chametichcuc.com/
📘 Fanpage: https://www.facebook.com/congtyminhtrithanh/
📘Group cộng đồng: https://www.facebook.com/groups/conguyenthilanhminhtrithanh
🎥 YouTube Cô Lanh: https://www.youtube.com/@NguyenThiLanh
🎥 Youtube Minh Trí Thành: https://www.youtube.com/@minhtrithanhtv
🎵 TikTok: https://www.tiktok.com/@mrslanh
🏢 Trụ sở: Tầng 4, Tòa nhà thương mại Parkview, đường Huyền Quang, Phường Võ Cường, Tỉnh Bắc Ninh
🏢 Chi nhánh Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà N01-T3 khu Ngoại giao đoàn, đường Hoàng Minh Thảo, P. Xuân Đỉnh, TP. Hà Nội
🏢 Văn phòng TP.HCM: Tầng 3, tòa nhà Intan, 97 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh
☎ Hotline: 091 218 1219 – 092 317 6789
